Netcongestie onderzoek 2024: in 6 plaatsen hebben alle inwoners last van netcongestie (gehad)

Knipperende lampen of de omvormer van je zonnepanelen die zichzelf automatisch uitschakelt. Het elektriciteitsnet is op veel plekken overbelast. Dit noemen we netcongestie.

Je hoort er de laatste tijd veel over in veel media. Bijvoorbeeld hier en hier en hier en hier en hier en hier

Nieuwe woonwijken kunnen niet meer op het elektriciteitsnet worden aangesloten en bedrijven komen op een wachtlijst om een zwaardere stroomaansluiting te krijgen. 

Op verschillende plekken in Nederland is er gewoonweg onvoldoende netcapaciteit beschikbaar. Of, als je het anders bekijkt… is er genoeg capaciteit maar word dit niet goed gebruikt. 

Ik deed in het eerste kwartaal van 2024 onderzoek hoe vaak en waar netcongestie precies voorkomt en wat de impact is op inwoners. Op basis van publieke data van netbeheerders Liander, Enexis en Stedin. 

En ook RTL Nieuws pikte het onderzoek op 😊

netcongestie onderzoek 2024

Doel van het onderzoek: data per postcode, plaats en provincie achterhalen

Eerder deed ik onderzoek hoe automerken naar bidirectioneel laden keken. Hoe verzekeraars tegen thuisbatterijen aankeken en hoelang het duurt om op basis van dynamische energieprijzen je thuisbatterij terug te verdienen

Ook deed ik onderzoek welke provincie per persoon de meeste hernieuwbare energie opwekte en waarom de vlag niet uit kan met betrekking tot negatieve energieprijzen

Nu is het tijd voor iets nieuws. 

Publieke netcongestie data per postcode is beschikbaar

Begin 2024 was ik benieuwd waar netcongestie nou écht concreet aanwezig was. Niet op basis van een kleurenkaartje aangeleverd door de netbeheerder, maar meer op detail niveau. 

Wat is de status van mijn eigen postcode? En die van mijn moeder? En op mijn oude adres? 

Dus daar ging ik. Op onderzoek uit. Op pad. Tralalalala.

Natuurlijk kwam ik op bezoek bij de websites van de netbeheerders Enexis, Stedin en Liander

Alle 3 de netbeheerders hebben een online formulier (zie de 3 links hierboven) beschikbaar waar je je eigen postcode kan checken. Je kan dan zien of er een melding van een spanningsprobleem bekend is. En vaak krijg je er dan ook een meldingsdatum en korte omschrijving bij. 

Ik kocht een postcode database aan met alle 472.077 postcodes in Nederland. Deze database werd aangevuld met alle 2418 plaatsen en de plaatsen werden gekoppeld aan alle 347 gemeentes en de gemeentes weer aan de 13 provincies

Per postcode werd extra data verzameld zodat het aantal woonadressen en het totaal aantal inwoners per postcode kon worden bepaald. 

30290 postcodes met spanningsproblemen

Op vrijdag 31 mei 2024, de dag dat ik het data onderzoek heb afgerond, zijn er 30290 postcodes waar een spanningsmelding van bekend is. Verspreid over 2418 plaatsen. In onderstaand formulier kan je zelf gaan graven in de verzamelde data (die overigens na 24 mei 2024 niet meer zal worden geupdate) of bekijk de spreadsheet met alle data

Zoek naar netcongestie meldingen bij Netbeheerders

Zoek op postcode

Zoek op plaats

Gelderland de provincie met de meeste spanningsmeldingen per inwoner

Spanningsproblemen zorgen relatief gezien voor de minste overlast in Zuid-Holland. De meeste overlast geeft het in Gelderland. Als je kijkt vanuit het inwoners perspectief.

In Gelderland heeft 16% van de woningen last van netcongestie. Dat komt overeen met 349.795 inwoners (van de in totaal 2.161.947). 

In Friesland zijn 2933 postcodes (van de in totaal 22509) waar een melding van een spanningsprobleem van bekend is. 

ProvincieSpanning meldingenInwonersHuizen
Gelderland 15%
8778 van de 60326 postcodes.
16%
349795 van de 2161947 inwoners.
16%
138479 van de 846457 huizen.
Friesland 13%
2933 van de 22509 postcodes.
15%
106415 van de 696021 inwoners.
14%
44948 van de 311454 huizen.
Flevoland 9%
1039 van de 11748 postcodes.
12%
52800 van de 438414 inwoners.
12%
18814 van de 163020 huizen.
Utrecht 6%
2007 van de 34414 postcodes.
8%
117950 van de 1394659 inwoners.
10%
43613 van de 458957 huizen.
Noord-Holland 8%
5576 van de 72448 postcodes.
8%
247525 van de 2973044 inwoners.
10%
95008 van de 916106 huizen.
Groningen 5%
1007 van de 18485 postcodes.
7%
40450 van de 583368 inwoners.
8%
17141 van de 222257 huizen.
Overijssel 4%
1522 van de 36785 postcodes.
6%
70685 van de 1204665 inwoners.
6%
27145 van de 478385 huizen.
Zeeland 4%
558 van de 14754 postcodes.
6%
22940 van de 394050 inwoners.
6%
11640 van de 199520 huizen.
Drenthe 4%
699 van de 15616 postcodes.
6%
27410 van de 497311 inwoners.
5%
11651 van de 218909 huizen.
Limburg 4%
1280 van de 31854 postcodes.
5%
57890 van de 1125161 inwoners.
5%
24518 van de 463270 huizen.
Noord-Brabant 4%
2850 van de 67682 postcodes.
5%
133170 van de 2651947 inwoners.
5%
53807 van de 1037022 huizen.
Zuid-Holland 2%
2153 van de 90057 postcodes.
4%
147655 van de 3779069 inwoners.
5%
55294 van de 1098687 huizen.

Top 30 Gemeenten met de meeste netcongestie per inwoner"

Als we kijken naar netcongestie problemen per Nederlandse gemeenten dan komt Urk het “beste” uit de test. Nou ja, “beste” is misschien niet helemaal het juiste woord. 

Maar liefst 44% van de huizen en 53% van de inwoners in de gemeente Urk heeft (of had) last van netcongestie. 

Ook de gemeentes Drechterland, West Maas en Waal en Wijchen scoren hoog. 

GemeenteSpanning meldingenInwonersHuizen
Urk
Flevoland
42%
177 van de 417 postcodes.
53%
11675 van de 22034 inwoners.
44%
3174 van de 7271 huizen.
Drechterland
Noord-Holland
46%
279 van de 605 postcodes.
48%
12135 van de 25084 inwoners.
47%
4977 van de 10632 huizen.
West Maas en Waal
Gelderland
42%
244 van de 579 postcodes.
46%
8640 van de 18962 inwoners.
44%
3678 van de 8285 huizen.
Wijchen
Gelderland
37%
461 van de 1260 postcodes.
41%
17535 van de 42407 inwoners.
39%
7073 van de 18106 huizen.
Heumen
Gelderland
36%
177 van de 488 postcodes.
38%
6815 van de 17869 inwoners.
37%
2656 van de 7216 huizen.
Elburg
Gelderland
33%
217 van de 662 postcodes.
36%
8445 van de 23717 inwoners.
33%
3324 van de 9993 huizen.
Koggenland
Noord-Holland
35%
206 van de 591 postcodes.
35%
8150 van de 23066 inwoners.
34%
3270 van de 9496 huizen.
Medemblik
Noord-Holland
30%
295 van de 991 postcodes.
35%
13790 van de 39158 inwoners.
34%
5842 van de 17085 huizen.
Buren
Gelderland
29%
235 van de 822 postcodes.
35%
9205 van de 26394 inwoners.
33%
3949 van de 12060 huizen.
Lingewaard
Gelderland
31%
377 van de 1230 postcodes.
34%
16540 van de 48962 inwoners.
33%
6535 van de 19555 huizen.
Oldebroek
Gelderland
27%
193 van de 708 postcodes.
33%
9175 van de 27394 inwoners.
32%
3788 van de 11663 huizen.
Woudenberg
Utrecht
24%
76 van de 317 postcodes.
33%
4720 van de 14271 inwoners.
31%
1716 van de 5518 huizen.
Maasdriel
Gelderland
27%
218 van de 798 postcodes.
32%
8765 van de 27018 inwoners.
31%
3523 van de 11237 huizen.
Son en Breugel
Noord-Brabant
26%
141 van de 536 postcodes.
32%
5680 van de 17710 inwoners.
31%
2440 van de 7769 huizen.
Montferland
Gelderland
31%
347 van de 1127 postcodes.
32%
11595 van de 36610 inwoners.
31%
4758 van de 15247 huizen.
Achtkarspelen
Friesland
29%
269 van de 943 postcodes.
31%
9280 van de 29792 inwoners.
29%
3713 van de 12683 huizen.
Zwijndrecht
Zuid-Holland
21%
205 van de 979 postcodes.
31%
13915 van de 45508 inwoners.
32%
4801 van de 15170 huizen.
Heerde
Gelderland
26%
142 van de 548 postcodes.
30%
5970 van de 20108 inwoners.
29%
2364 van de 8138 huizen.
Heiloo
Noord-Holland
31%
182 van de 588 postcodes.
29%
7435 van de 25287 inwoners.
30%
3090 van de 10305 huizen.
Bronckhorst
Gelderland
24%
351 van de 1437 postcodes.
29%
11420 van de 39801 inwoners.
29%
5195 van de 18062 huizen.
Neder-Betuwe
Gelderland
24%
148 van de 620 postcodes.
28%
7160 van de 25456 inwoners.
26%
2532 van de 9800 huizen.
Tytsjerksteradiel
Friesland
23%
210 van de 931 postcodes.
28%
9105 van de 33086 inwoners.
25%
3694 van de 14604 huizen.
Oostzaan
Noord-Holland
25%
56 van de 221 postcodes.
27%
2640 van de 9623 inwoners.
27%
1068 van de 3992 huizen.
Beuningen
Gelderland
22%
159 van de 713 postcodes.
27%
7360 van de 27132 inwoners.
26%
2898 van de 11208 huizen.
Oost Gelre
Gelderland
22%
219 van de 1006 postcodes.
27%
8700 van de 32605 inwoners.
25%
3523 van de 14092 huizen.
Molenlanden
Zuid-Holland
18%
192 van de 1065 postcodes.
27%
11840 van de 44664 inwoners.
25%
4586 van de 18161 huizen.
Waterland
Overijssel
21%
104 van de 505 postcodes.
26%
4040 van de 15343 inwoners.
25%
1621 van de 6563 huizen.
Castricum
Noord-Holland
25%
249 van de 977 postcodes.
26%
9735 van de 37206 inwoners.
28%
4101 van de 14619 huizen.
Ameland
Friesland
13%
36 van de 271 postcodes.
26%
1155 van de 4452 inwoners.
15%
479 van de 3138 huizen.
Hollands Kroon
Noord-Holland
22%
304 van de 1406 postcodes.
26%
12720 van de 49456 inwoners.
24%
5275 van de 22289 huizen.

diphoorn netcongestie kampioen 2024

Top 30 plaatsen met het hoogste percentage inwoners getroffen door netcongestie

Het is “Netcongestie feest” vind plaats in de plaatsen Steenenkamer, Stokkum, Markenbinnen, Herten, Dedgum en Diphoorn.

Van deze 6 de plaatsen (dorpjes) had ik nog nooit gehoord. Ze vieren het heugelijke feit dat serieus waar alle inwoners last hebben van netcongestie, of dat de laatste tijd hebben gehad. 

In deze 6 plaatsen zijn voor alle postcodes meldingen bekend van spanningsproblemen, netcongestie dus. 

High five met de buurman dus, het is netcongestie feest 🎉

PlaatsSpanning meldingenInwonersHuizen
Walsoorden
Zeeland
0%
0 van de 19 postcodes.
100%
320 van de 320 inwoners.
100%
200 van de 200 huizen.
Bilthoven
Utrecht
4%
24 van de 676 postcodes.
100%
23223 van de 23223 inwoners.
100%
8064 van de 8064 huizen.
Oosterbierum
Friesland
0%
0 van de 25 postcodes.
100%
535 van de 535 inwoners.
100%
277 van de 277 huizen.
Hoevelaken
Gelderland
16%
45 van de 274 postcodes.
100%
9701 van de 9701 inwoners.
100%
3842 van de 3842 huizen.
Siegerswoude
Friesland
11%
3 van de 27 postcodes.
100%
870 van de 870 inwoners.
100%
338 van de 338 huizen.
Lochem
Gelderland
2%
8 van de 462 postcodes.
100%
14374 van de 14374 inwoners.
100%
7750 van de 7750 huizen.
Bennekom
Gelderland
23%
89 van de 385 postcodes.
100%
17149 van de 17149 inwoners.
100%
6847 van de 6847 huizen.
Ellewoutsdijk
Zeeland
8%
2 van de 24 postcodes.
100%
360 van de 360 inwoners.
100%
239 van de 239 huizen.
Oegstgeest
Zuid-Holland
0%
0 van de 706 postcodes.
100%
25605 van de 25605 inwoners.
100%
8496 van de 8496 huizen.
Herkenbosch
Limburg
2%
2 van de 119 postcodes.
100%
4148 van de 4148 inwoners.
100%
2058 van de 2058 huizen.
Lent
Gelderland
34%
75 van de 219 postcodes.
100%
12858 van de 12858 inwoners.
100%
4544 van de 4544 huizen.
Ee
Friesland
39%
16 van de 41 postcodes.
100%
850 van de 850 inwoners.
100%
405 van de 405 huizen.
Werkhoven
Utrecht
16%
11 van de 68 postcodes.
100%
2540 van de 2540 inwoners.
100%
1024 van de 1024 huizen.
Smilde
Drenthe
7%
11 van de 155 postcodes.
100%
4948 van de 4948 inwoners.
100%
2084 van de 2084 huizen.
Wanroij
Noord-Brabant
15%
15 van de 102 postcodes.
100%
2834 van de 2834 inwoners.
100%
1243 van de 1243 huizen.
Bladel
Noord-Brabant
1%
3 van de 296 postcodes.
100%
11363 van de 11363 inwoners.
100%
4559 van de 4559 huizen.
Oosterhout
Noord-Brabant
3%
45 van de 1291 postcodes.
100%
54629 van de 54629 inwoners.
100%
20833 van de 20833 huizen.
Hollandscheveld
Drenthe
0%
0 van de 126 postcodes.
100%
5784 van de 5784 inwoners.
100%
2238 van de 2238 huizen.
Simpelveld
Limburg
2%
3 van de 169 postcodes.
100%
5377 van de 5377 inwoners.
100%
2361 van de 2361 huizen.
Loënga
Friesland
0%
0 van de 2 postcodes.
100%
15 van de 15 inwoners.
100%
9 van de 9 huizen.
Bentelo
Overijssel
0%
0 van de 45 postcodes.
100%
1625 van de 1625 inwoners.
100%
609 van de 609 huizen.
Elsloo
Limburg
6%
14 van de 248 postcodes.
100%
9203 van de 9203 inwoners.
100%
4103 van de 4103 huizen.
Oijen
Noord-Brabant
25%
10 van de 40 postcodes.
100%
1245 van de 1245 inwoners.
100%
525 van de 525 huizen.
Herpt
Noord-Brabant
0%
0 van de 22 postcodes.
100%
785 van de 785 inwoners.
100%
317 van de 317 huizen.
Lettele
Overijssel
17%
9 van de 53 postcodes.
100%
1580 van de 1580 inwoners.
100%
655 van de 655 huizen.
Eelderwolde
Drenthe
0%
0 van de 48 postcodes.
100%
3125 van de 3125 inwoners.
100%
1066 van de 1066 huizen.
Wessem
Limburg
0%
0 van de 83 postcodes.
100%
2019 van de 2019 inwoners.
100%
951 van de 951 huizen.
Snikzwaag
Friesland
0%
0 van de 2 postcodes.
100%
60 van de 60 inwoners.
100%
23 van de 23 huizen.
Wapse
Drenthe
0%
0 van de 32 postcodes.
100%
735 van de 735 inwoners.
100%
331 van de 331 huizen.
Blauwhuis
Friesland
0%
0 van de 19 postcodes.
100%
605 van de 605 inwoners.
100%
240 van de 240 huizen.

Wat merk jij als particulier van netcongestie?

Heb je zonnepanelen en is de spanning in jouw buurt te hoog (meer dan 253 volt), dan is het voor jouw omvormer onmogelijk om de opgewekte stroom terug te leveren aan het elektriciteitsnet. De omvormer schakelt zichzelf uit. 

Jouw apparaten in huis kunnen dan geen gebruik maken van direct zelf opgewekte stroom. Je omvormer staat immers uit. 

Om problemen rondom netcongestie in jouw straat of buurt op te lossen heeft de netbeheerder een aantal opties

Sommige aanpassingen heb je niet door. Maar misschien moeten er wel kabels in de straat worden vervangen door dikkere versies. Dan moet de straat open. En ja, daar ga je vast hinder van ondervinden. Wat moet dat moet. 

En tot die tijd? Uitvallende omvormers en knipperende lampen tot gevolg. Feest!  

Wat kan je zelf doen? 

Jazeker. Vooral heel veel zelf opgewekte stroom verbruiken op momenten dat het aanwezig is. Dan hoeft je ook geen stroom terug te leveren. 

  • Laadt je elektrische auto op
  • Verwarm het water in je boilervat tot een extra hoge temperatuur
  • Kook alvast wat lekkers op je inductie kookplaat
  • De batterij van je fiets opladen
  • De batterij van je tablets, telefoons en laptops opladen
  • Laadt je thuisbatterij(en) op
  • Of zet je Bitcoin miner aan

Netcongestie kan toch opgelost worden door te sturen op dynamische energieprijzen?

Dynamische energieprijzen worden landelijk (dus voor heel Nederland) bepaald op basis van de day-ahead-markt. Een soort van marktplaats maar dan voor energie. 

Netcongestie is een landelijk probleem maar treedt lokaal op. 

Ze zijn dus niet hetzelfde en hebben niks met elkaar te maken. O wacht. Toch wel. Ze zitten elkaar namelijk soms in de weg. Dynamische energieprijzen kan juist netcongestie versterken. 

Hoe dan? 

Als de landelijke prijs van dynamische energie laag ⬇️ is, dan is er een overschot aan energie (voor een groot gedeelte wind & zon). De vraag is op dat moment vaak laag ⬇️

Als de landelijke prijs van dynamische energie hoog ⬆️ is, dan is er een tekort aan energie (geen of weinig wind & zon). De vraag is op dat moment vaak hoog ⬆️

Dus… 

Als de landelijke prijs van dynamische energie laag ⬇️ is, dan is er vaak veel wind. Bijvoorbeeld op de Noordzee in het Prinses Amalia Windpark waar met 60 turbines 120 MWh aan stroom kan worden opgewekt. 

Maar deze op zee opgewekte stroom kan niet zomaar naar Limburg worden verplaatst. Het zorgt landelijk wel voor een lage prijs maar de goedkope stroom is niet op iedere locatie aanwezig. 

Dus… 

De lage prijs zorgt voor een prikkel bij consumenten om stroom te gaan gebruiken op goedkope momenten. De hele straat gaat de auto laden, warmtepompen aanzetten en elektrisch koken. 

Dus… gelijktijdigheid. Iedereen wil op hetzelfde moment gaan laden. En ja, dat wekt weer netcongestie in de hand. 

Lang verhaal kort. Het sturen van de energie-vraag en energie-aanbod door dynamische energieprijzen is niet de oplossing voor netcongestie

Hernieuwbare stroom gebruiken als het er is, wel. Geen stroom gebruiken als er geen hernieuwbare stroom is, ook. 

Wat doen netbeheerders om netcongestie op te lossen?

Netbeheerders doen er alles aan om de spanning op het elektriciteitsnet stabiel te houden. Een te hoge spanning zorgt voor uitvallende omvormers. Te lage spanning kan zorgen voor schade aan apparatuur. 

👉 Aanpassen trapstand

Dit betekent het optimaliseren van de capaciteit van transformatoren door de spanning te verhogen of te verlagen, wat helpt bij het beter verdelen van de belasting en het verminderen van congestie.

👉 Kleine (snelle) netaanpassingen

Dit omvat kleinschalige infrastructurele veranderingen, zoals het verzwaren van kabels of het bijplaatsen van extra verdeelstations om lokale knelpunten snel op te lossen.

👉 Grote netaanpassingen

Dit houdt in grootschalige verbeteringen aan het elektriciteitsnet, zoals de uitbreiding van hoofdnetwerken of de aanleg van nieuwe transformatorstations. Met als doel om structurele problemen op te lossen en toekomstige capaciteitsbehoeften te dekken.

👉 Overzetten naar andere fase

Dit betreft het herverdelen van de belasting over de drie fasen van het elektriciteitsnet om een gelijkmatigere verdeling van de stroom te realiseren en piekbelastingen te verminderen.

👉 Toekomstvaste lokale aanpak

Dit is een strategische benadering waarbij duurzame en langdurige oplossingen worden geïmplementeerd. Denk dan aan bijvoorbeeld de integratie van lokale energieopslag om lokale netcapaciteit toekomstbestendig te maken.

👉 Wijkaanpak

Dit houdt in een gecoördineerde aanpak voor hele wijken, waarbij alle betrokkenen samenwerken aan energie-efficiëntie, lokale opwekking en opslag. 

Bronnen

Voor dit onderzoek heb ik onder andere gebruik gemaakt van de volgende bronnen: 

  • cbs.nl
  • enexis.nl
  • stedin.nl
  • liander.nl
  • allecijfers.nl

Conclusie: we moeten het met z'n allen doen

Elektrificering is een onderdeel van de energietransitie. Minder gas en meer elektra. Zo komen er steeds meer elektrische auto's, gaan cv-ketels eruit en komen er warmtepompen voor in de plaats. Op zich een goede zaak.

De keerzijde is dat het elektriciteitsnet daar niet overal geschikt voor is, zo blijkt uit het bovenstaande verhaal. Vooral in Gelderland, Friesland en Flevoland moeten de netbeheerders aan de slag om het net te verzwaren op straat- of buurtniveau.

Maar nog belangrijker zijn wijzelf.

We moeten meer en meer ons elektriciteitsgedrag aanpassen naar verbruik op momenten dat er elektriciteit in overvloed is, veelal overdag. Goed voor de balans op het elektriciteitsnet én de portemonnee. Twee vliegen in één klap dus.

En zo'n feestje 🎉 met knipperende lampen is eigenlijk helemaal zo'n gek idee nog niet. 

Jeroen Bakker
Over de auteur van dit bericht
Jeroen Bakker
Enthousiasteling

Deze trotse en sportieve Groninger heeft verregaande interesse in duurzaamheid, energie en domotica. Hij is mede-eigenaar van B2Design en maakt shuffleboards met de drie broers van Tafelsmaak.